Stichting Particulier Fonds (SPF)

Teneinde de aantrekkelijkheid van de Nederlandse Antillen als financieel centrum te behouden en zo mogelijk nog te vergroten heeft de wetgever eind 1998 een geheel nieuwe rechtspersoon in het leven geroepen de ” Stichting Particulier fonds ” ( “SPF”) ; in het Engels ” Private Foundation “.

De SPF biedt ondermeer voor de Nederlandse en Europese fiscale praktijk zeer interessante gebruiksmogelijkheden. Ons samenwerkend Trust kantoor wil daarom haar relaties in dit gebied door middel van dit bulletin nader informeren over deze nieuwe rechtsfiguur. Medio 2000 waren er reeds meer dan 3000 SPF’s op Curaçao geregistreerd; een uiterst succesvolle formule.

De SPF wordt door ons kantoor op Curacao, ten overstaan van een aldaar gevestigde notaris, opgericht, waarna zij wordt ingeschreven in het Stichtingsregister van de Kamer van Koophandel.

Direct na de oprichting wordt er middels een huishoudelijk reglement ( een niet openbare akte ) één of meerdere begunstigden in het vermogen der stichting aangewezen. Het Trustkantoor treedt op als bestuurder der SPF en is verplicht alle aanwijzingen, door de begunstigde te geven, op te volgen. Het vermogen van de stichting is volledig afgeschermd. De Nederlandse Antillen heffen geen schenkingsrecht indien de schenker buiten de Antillen woont. De vermogensaanwas van de stichting blijft buiten de belastingheffing. Dit alles maakt de SPF tot een ideaal instrument voor ondermeer het houden van aandelen in een Nederlandse B.V., het ontgaan van aanmerkelijk belang aandelenbezit, het beleggen van gelden, het houden van aandelen in een Antilliaanse N.V. of andere offshore vennootschap, het parkeren en afschermen van vermogen en/of onroerend goed, het ontgaan van successierecht, het regelen van familierechtelijke vermogenszaken en erfrechtzaken e.d. De SPF wordt ook veel gebruikt door Nederlanders die in het buitenland wonen en die naar Nederland willen terugkeren.

Hierna volgen allereerst korte beschrijvingen van de nieuwe stichtingsvorm, van de fiscale positie en van een aantal kenmerken van deze rechtsfiguur. Vervolgens wordt aangegeven wat de verschillen zijn met de stichting oude stijl.. Daarna volgt een vergelijking met de Angelsaksische trust. En tenslotte worden een aantal toepassingsmogelijkheden nader besproken.

De SPF
De SPF is een bijzondere vorm van de rechtsfiguur stichting. De recent geïntroduceerde wetgeving in de Nederlandse Antillen is mede ontworpen naar voorbeelden uit Oostenrijk, Liechtenstein en Panama. Op één wezenlijk punt verschilt de SPF van de gewone stichting: De gewone stichting kan slechts uitkeringen doen voor een idealistisch of sociaal doel. De wet verbiedt het doen van uitkeringen aan oprichters en derden uit anderen hoofde. De SPF kent dit uitkeringsverbod niet. Daar staat tegenover dat een SPF geen zaak of onderneming mag drijven met winstoogmerk. Evenwel is door de wetgever duidelijk bepaald dat het opereren als beleggingsmaatschappij of houdstermaatschappij niet wordt aangemerkt als het drijven van een zaak of onderneming. Ongeacht haar doel kan de SPF haar middelen aanwenden voor het doen van alle mogelijke vormen van investeringen.

Fiscale positie
De SPF is niet onderworpen aan Nederlands Antilliaanse winstbelasting. Uitkeringen door de SPF aan derden zijn op de Nederlandse Antillen vrijgesteld van schenkingsrechten. En inbreng in de SPF is op de Nederlandse Antillen eveneens vrijgesteld van schenkingsrecht. Dat laatste is overigens anders als de persoon die inbrengt ingezetene is van de Nederlandse Antillen. Ook moet er rekening mee worden gehouden dat in bepaalde gevallen de inbrenger in het land waar hij of zij ingezetene is schenkingsrecht zal moeten betalen. De facto is de SPF zelf echter volkomen vrijgesteld van alle Nederlands- Antilliaanse belastingen.

Kenmerken
De wetgever biedt de oprichter een zeer grote vrijheid om de SPF in te richten op de door hem gewenste wijze. Er gelden maar weinig beperkingen. Een vereiste is dat de SPF wordt opgericht bij notariële akte. Verder geldt dat de SPF moet worden ingeschreven in het stichtingenregister. De statuten moeten voorts bepalen op welke wijze bestuurders worden benoemd en ontslagen. Verder is de oprichter vrijwel vrij in het bepalen van de organisatie van de SPF. Zo kan worden bepaald dat bestuurders worden benoemd door het bestuur. Maar het is ook mogelijk te bepalen dat benoeming geschiedt door de oprichter of door een derde. Aan het bestuur kunnen zeer specifieke en bindende instructies worden gegeven omtrent het doen van uitkeringen uit het vermogen van de SPF. Maar andersom is het ook mogelijk het bestuur hierin juist een zeer grote discretionaire bevoegdheid te geven. Ook is de doelomschrijving in de statuten slechts in zoverre van belang dat zij het bestuur al dan niet de bevoegdheid geeft bepaalde uitkeringen te doen. De aldus aangewezen personen kunnen echter, noch individueel, noch als groep aan die doelomschrijving een vordering jegens de SPF ontlenen.

De SPF kan worden opgericht voor onbepaalde tijd of voor een bepaalde tijd. Dit is een verschil met de trust. Een zogenaamde perpetual trust is niet mogelijk. Een bepaalde tijd kan ook zijn een periode die eindigt als een bepaalde gebeurtenis zich voordoet. Het bestuur kan besluiten tot liquidatie van de SPF en bestemming van het batig saldo bij liquidatie. Daartoe kan echter ook een andere regeling worden gegeven. Zo is het ook mogelijk de oprichter de bevoegdheid te geven om de SPF te liquideren. Overigens behoeven de statuten slechts op bepaalde met name in de wet genoemde punten, een regeling te bevatten. In een huishoudelijk reglement, dat anders dan de statuten niet openbaar is, kan een meer uitvoerige regeling worden opgenomen. De SPF cliënt dient een in de Nederlandse Antillen gevestigde bestuurder of gevolmachtigde te hebben. In de meeste gevallen zal de trustmaatschappij deze functie voor de cliënt vervullen.

Verschil met een ‘gewone stichting
Volledigheidshalve is het goed er op te wijzen dat de toepassingsmogelijkheden van de gewone Nederlands Antilliaanse stichting met de invoering van de SPF niet zijn uitgeput. De bekendste toepassing van de stichting is wellicht die van administratiekantoor. De stichting houdt dan de aandelen van een vennootschap/rechtspersoon en geeft daartoe certificaten uit aan derden. Deze derden kunnen aldus worden aangemerkt als economisch eigenaar van de aandelen. De stichting/ administratiekantoor is de juridische eigenaar. Ook blijft het mogelijk bij de gewone stichting in de statuten te bepalen dat bij liquidatie het batig saldo zal toekomen aan de oprichter.

Toepassingen
De SPF kan worden gebruikt in situaties waarin het gewenst is particulier- of familievermogen af te zonderen in een entiteit die is onderworpen aan een gunstig belastingregime, De SPF kan bijvoorbeeld een rol spelen bij estate planning. Dan is het een instrument om vermogen volgens de wens van de eigenaar over te laten gaan op volgende generaties of andere rechtsopvolgers zonder dat deze direct de volledige beschikkingsmacht krijgen. Onder omstandigheden kan door gebruik van een SPF ook meervoudige heffing van schenkings- en successierecht worden voorkomen. Daarbij kan met name worden gedacht aan de SPF als eigenaar van aandelen in een familieonderneming. De SPF kan ook een meer flexibel alternatief zijn voor de stichting administratiekantoor. Ook zijn interessant toepassingen in verband met een schenking over de hand aan een SPF. Voorts kan een SPF worden gebruikt als instrument van asset protection bij de bescherming van familie- en ondememingsvermogen tegen politieke risico’s (onteigening), criminele risico’s (kidnapping), economische risico’s (excessieve beroepen productaansprakelijkheid) en andere risico’s (speelzucht van familie). Een andere denkbare toepassing is de zogenaamde art foundation. Maar het is bijvoorbeeld ook zeer goed denkbaar de SPF te gebruiken als beleggingsmaatschappij. Bij een dergelijk gebruik kan de SPF een goed alternatief vormen voor de Nederlands Antilliaanse naamloze vennootschap. Vanzelfsprekend zullen vooral de fiscale kanten van een inbreng in een SPF en beoogde distributies uit een SPF per geval zeer grondig moeten worden bekeken. Maar het staat vast dat de SPF een bruikbaar instrument zal blijken te zijn in de internationale financiële planning.